Pomniki stoją przy alejach Ujazdowskich
Wpisany przez Zbigniew Piotr Kotarba    sobota, 02 czerwca 2018 17:57    PDF Drukuj Email

W tej lokalizacji jest ich kilka. Do najbardziej znanych zaliczymy pomniki przedstawiające dwóch wybitnych Polaków i zarazem Mężów Stanu: Marszałka Józefa Piłsudskiego i Ignacego Jana Paderewskiego. Trzecim jest monument przedstawiający Prezydenta Stanów Zjednoczonych AP, Ronalda Reagana.



Pomnik Marszałka Józefa Piłsudskiego usytuowano tuż przy bocznym wejściu do pałacu belwederskiego, na skwerze gdzie aleje Ujazdowskie się kończą i przechodzą w ulicę Belwederską.
Pomysłodawcą budowy pomnika był Jerzy Waldorff (właściwie Preyss), wybitny krytyk muzyczny, warszawiak i zarazem działacz społeczny
(z jego inicjatywy odbywają się także rok w rok kwesty na ratowanie zabytkowych nagrobków na cmentarzu Powązkowskim). W 1997 roku zainicjował zbiórkę pieniędzy na budowę pomnika, sam dając dobry przykład przekazując 5 tysięcy złotych na ten cel (pieniądze otrzymał w plebiscycie czytelników „Super Expressu”, słuchaczy radia WaWa i Warszawskiego Ośrodka telewizyjnego.
To Waldorff właśnie wnioskował, by pomnik Marszałka J. Piłsudskiego został wzniesiony przed Belwederem. Ówczesne władze stołecznego miasta pomysł podchwyciły i zdecydowały, że rzeźba stanie przy bocznym wejściu do Belwederu. Radni Gminy Warszawa Centrum podjęli 26 lutego 1998 roku uchwałę, że projektem pomnika i jego realizacją zajmie się Stowarzyszenie „Społeczny Komitet Budowy Pomnika Marszałka Józefa Piłsudskiego” (powołane przez wspomnianego wcześniej Jerzego Waldorffa). Kilka miesięcy później, dokładnie 11 listopada 1998 roku pomnik został uroczyście odsłonięty. Dokonali tego: Marcin Święcicki, prezydent Warszawy, Jadwiga Piłsudska – Jaraczewska, córka Marszałka i Jerzy Waldorff.

alt

Pomnik jest kopią marmurowego posągu z lat 30. XX wieku, autorstwa Stanisława Ostrowskiego (który jest zarazem autorem projektu Grobu Nieznanego Żołnierza). Wybudowano go ze spiżu, a jego niski cokół zdobią dwa napisy: „Marszałek Józef Piłsudski” i „Swemu Obrońcy w 1920 roku – Warszawa”.

alt

Pomnik Ignacego Jana Paderewskiego stoi przy głównym wejściu do parku Ujazdowskiego. Inicjatywa postawienia monumentu temu wybitnemu pianiście sięga 1937 roku. Wśród osób zaangażowanych w przedsięwzięcie znaleźli się m.in. Jan Wedel, znany warszawski cukiernik i Władysław Grabkowski, ówczesny dyrektor cmentarza Bródnowskiego.
Rzeźba pierwotnie miała stanąć w parku imienia Paderewskiego (dziś Skaryszewskim). Autorem projektu pomnika był Michał Kamieński, a odlew wykonano w Odlewni Matali Półszlachetnych mieszczącej się przy ulicy Solec. Odsłonięcie pomnika zaplanowano na wrzesień 1939 roku. Jednak z uwagi na wybuch II wojny światowej do odsłonięcia nie doszło. Właściciele odlewni zabezpieczyli pomnik, dzieląc go na części i zakopując na terenie zakładu. Kilka lat później odkopano je i dzięki zaangażowaniu i odwadze woźniców cmentarnych, ojca i syna Piecyków, przetransportowano na Cmentarz Bródnowski (gdzie przetrwała do końca wojny). Później kolejno części pomnika przechowywane były w podziemiach Muzeum Historycznego miasta stołecznego Warszawy, Odlewni Braci Łopieńskich (tam zostały poddane częściowej renowacji), na wewnętrznym dziedzińcu Muzeum Narodowego czy wreszcie stanęły w okolicach Pałacu Ostrogskich i siedziby ówczesnej Państwowej Wyższej Szkoły Muzycznej przy ulicy Okólnik. Tam też 16 września 1978 roku rzeźba została uroczyście odsłonięta. Siedem lat później przeniesiono pomnik do Parku Ujazdowskiego.
Rzeźba Ignacego J. Paderewskiego mierząca ok. 2,5 metra wysokości odlana jest z brązu i umieszczona na niewielkim cokole. Przedstawia Paderewskiego siedzącego w fotelu, ze złożonymi na kolanach rękami.

alt

Wreszcie trzeci z wymienionych pomników znajduje się u zbiegu alei Jerozolimskich i ulicy Matejki, niemal vis a vis Ambasady Stanów Zjednoczonych AP. Warszawski jest trzecim na Starym Kontynencie (po Londynie i Budapeszcie) pomnikiem tego wybitnego prezydenta USA (postawionym w setną rocznicę jego urodzin).
Rzeźba przedstawia R. Reagana stojącego na mównicy i składa się z dwóch elementów: samej mównicy wykonanej z czerwonego granitu szwedzkiego, na którym osadzono popiersie polityka. Pomnik swym wyglądem nawiązuje do wydarzeń z 1987 roku, kiedy to Reagan przemawiając przed Bramą Brandenburską wypowiedział słynne słowa: (…)”Panie Gorbaczow, niech pan otworzy tę bramę! Panie Gorbaczow, niech pan zburzy ten mur!”.
Rzeźba powstała z inicjatywy powstałej w 2008 roku Fundacji im. Ronalda Reagana we współpracy z Biblioteką i Fundacją Ronalda Reagana w Simi Valley w Kalifornii. Na ten cel zgromadzono blisko 0,5 mln złotych. Pomnik powstał w pracowni krakowskiego artysty Władysława Dudka (tam powstała mównica, a popiersie odlano w Poznaniu).
21 listopada 2011 roku pomnik został odsłonięty przez Lecha Wałęsę, byłego Prezydenta RP, a wśród gości zaproszonych na uroczystość znaleźli się m.in. Tadeusz Mazowiecki, były premier, Jacek Michałowski, szef Kancelarii Prezydenta RP, profesor Władysław Bartoszewski, Lee Feinstein, Ambasador USA w Polsce wraz z delegacją Kongresmenów i wiele, wiele innych znanych osobistości.    
Przy pracy nad tekstem korzystałem ze stron internetowych dot. Warsawianów.

Poprawiony ( sobota, 09 czerwca 2018 18:16 )