Łódzkie
Jest jedną z atrakcji Łęczycy
Wpisany przez Zbigniew Piotr Kotarba    wtorek, 07 maja 2019 07:20    PDF Drukuj Email

Bywali na nim królowie, odbywały się tu ważne wydarzenia z historii Polski, był więzieniem dla jeńców po zwycięstwie rycerstwa polskiego pod Grunwaldem, wielokrotnie rozbudowywany ale i dewastowany – zamek królewski w Łęczycy


Zamek - siedziba łęczyckiego muzeum - został zbudowany przez króla Polski Kazimierza Wielkiego najprawdopodobniej w latach 1357-1365. Jest jednym z typowych architektonicznych założeń kazimierzowskich. Zajmował południowo-wschodnią część miasta. W swoich murach gościł trzech polskich królów: Władysława Jagiełłę, Kazimierza Jagiellończyka i Zygmunta III Wazę.
Jagiełło przebywał tutaj 36 razy. Powodem tak częstych wizyt monarszych były sprawy państwowe (najczęściej sądy), wojny z Zakonem Krzyżackim i Zjazdy Generalne. W 1406 r. zamek spłonął razem z miastem. Został jednak szybko wyremontowany i już latem 1409 r. dwukrotnie gościł w swoich murach polskiego monarchę. Po klęsce rycerzy zakonnych na polach Grunwaldu w dniu 15 lipca 1410 r. część znamienitych jeńców krzyżackich i zagranicznych gości posiłkujących Zakon została osadzona pod strażą w zamku łęczyckim, gdzie czekali na wykup.
W 1420 i 1426 r. na zamku odbyły się dwa najburzliwsze Zjazdy Generalne w jego dziejach: na pierwszym z tych zjazdów doszło do zbrojnego starcia pomiędzy zwolennikami oskarżonych o przekroczenie swoich kompetencji w rokowaniach z cesarzem Zygmuntem Luksemburskim posłów polskich (kanclerz i biskup krakowski Wojciech Jastrzębiec, marszałek koronny Zbigniew z Brzezia oraz kasztelan kaliski Janusz Tuliszkowski) a ich przeciwnikami; na drugim szlachta posiekała mieczami dokument gwarantujący następstwo tronu najstarszemu synowi Władysława Jagiełły Władysławowi, zwanemu później Warneńczykiem.
Młodszy syn Władysława Jagiełły Kazimierz Jagiellończyk też dość często przebywał na łęczyckim zamku. Szczególnie miało to miejsce w okresie wojny trzynastoletniej z Zakonem Krzyżackim (1454-1466). Przebywali tutaj też okresowo jego żona - królowa Elżbieta Rakuszanka oraz syn Władysław, przyszły król Czech i Węgier.

alt

Trzecim i ostatnim monarchą polskim, który przebywał na zamku w Łęczycy był Zygmunt III Waza. Przybył tutaj w czasie wyprawy do Krakowa na własną koronację i został powitany przez arcybiskupa gnieźnieńskiego Stanisława Karnowskiego.
Pożar zamku w 1462 r. oraz przygródka zamkowego w 1484 r. wpłynęły na znaczną rujnację budynków zamkowych. W połowie XVI w. źle było już zarówno z budynkami zamkowymi jak i wieżą oraz murami. Ówczesny starosta łęczycki Jan Lutomierski, podskarbi koronny i kasztelan sieradzki i łęczycki w 1563 r. dokonał ogromnego remontu zamku. Najważniejszą inwestycją starościńską stał się jednakże nowy dom mieszkalny, zwany "domem nowym". Domurowano go do wieży bramnej od północy, wzdłuż zachodniego muru obronnego.

alt

Pod koniec sierpnia 1655 r. zamek łęczycki i miasto opanowały wojska szwedzkie, dowodzone przez gen. R. Douglasa. Polacy odzyskali Łęczycę dopiero w początkach października 1656 r. po krwawym szturmie, w trakcie którego mocno ucierpiał zamek. "[...] najbardziej ucierpiała [...] wschodnia strona zamku z Domem Wielkim, północno-wschodnim narożem muru obronnego i kuchniami" (T. Poklewski, Zamek w Łęczycy, Łęczyca 1996). Co prawda szlachcie łęczyckiej udało się do 1681 r. częściowo odbudować i zabezpieczyć go przed całkowitą ruiną, ale w początkach XVIII w. w trakcie walk Stanisława Leszczyńskiego, wspieranego przez wojska szwedzkie Karola XII, przeciwko królowi Augustowi II Mocnemu zamek uległ nowym zniszczeniom. W 1705 r. przebywał w nim sam Karol XII ze swoim wojskiem. W 1769 r. zamek i miasto zdobył w walce z konfederatami barskimi rosyjski generał Drewicz.

alt

"Druga połowa XVIII wieku przynosi zamkowi dalsze dewastacje. Prawdopodobnie wtedy zabiera się z zamku co najmniej część wystroju kamieniarskiego: "dom nowy" jest opuszczony, a okna zabezpieczone, zachowana część "domu starego" służy jeszcze początkowo do przechowywania archiwów grodzkiego i ziemskiego, ale coraz dalej idąca rujnacja i groźba zawalenia murów zmusza w końcu władze do przeniesienia archiwaliów do klasztoru dominikanów. W 1788 roku runął budynek bramny [...]" (T. Poklewski, Zamek...). Rok później natomiast zaczęto remont wieży. 

alt

W 1793 r. Łęczyca w wyniku drugiego rozbioru Polski znalazła się pod panowaniem pruskim. Nowi władcy zamierzali przekształcić miasto i zamek w nowoczesną fortecę. "Przed południowo-wschodnim narożem zamku usypano szaniec [...], w murze obwodowym wykuto bramę, a przez cały dziedziniec, od bramy zamkowej do bramy na szaniec, wykopano drogę działową. Rozebrano przy tym przeszkadzające w budowie drogi ściany Domu Wielkiego. Wydaje się, że obniżono tez wtedy zewnętrzne ściany tego gmachu i obniżono mury zamku. Utracił on przy tym ostatecznie charakter średniowiecznej twierdzy. Mury nabrały charakteru parkanu, brama zniknęła." (T. Poklewski, Zamek...).
Pruską fortyfikację rozebrali w 1809 r. Austriacy. Po 1815 r. zamek przejęła Komisja Wojny Królestwa Polskiego i oddała Dyrekcji Inżynierów Wojska Polskiego. W "domu nowym" mieszkał kapitan inżynierów oraz znajdowały się magazyny, a w zachowanej części Domu Wielkiego umieszczono laboratorium prochowe (stąd nazwa "prochownia"). W 1826 r. minister Oświecenia Publicznego i Wyznań Religijnych Królestwa, Grabowski, chciał przejąć zamek w celu budowy na jego miejscu szkoły, ale nie zgodziło się na to wojsko.

alt

Od 1831 r. zamkiem dysponował burmistrz Łęczycy i sprzedawał go po trochu do rozbiórki na cegłę. Po 1834 r. wali się mur zamkowy od północy i częściowo od wschodu, część "domu nowego" i wieża. W 1841 r. miasto stało się legalnie właścicielem zamku, a na skutek interwencji z zewnątrz zarząd miejski musiał zaprzestać rozbiórki zamku, który w okrojonej formie doczekał się odzyskania niepodległości przez Polskę w 1918 r. "W okresie międzywojennym reperowano po trochu mury zamkowe" (T. Poklewski, Zamek...).
Mimo zawieruchy wojennej w latach 1939-1945 zamek ocalał. Po II wojnie światowej na zamek wprowadził się hufiec łęczyckich harcerzy. Do rozwiązania ZHP w 1949 r. w "domu starym" miał jeszcze swoją siedzibę krąg zuchmistrzów z Harcerskim Amatorskim Teatrzykiem Kukiełek "Awangarda".
Aktualnie w salach zamku swoją siedzibę znalazło Muzeum  Miasta Łęczycy, a na jego dziedzińcu od kilku lat prowadzone są prace archeologiczne. Poza tym znajdziemy tu budynek dawnej prochowni oraz rekonstrukcję dybów. Przez lata organizowane były także turnieje rycerskie oraz jarmarki i pikniki.

alt

W pracy nad tekstem korzystałem z informacji zawartych na stronie internetowej Muzeum Miasta Łęczycy


Poprawiony ( czwartek, 30 maja 2019 13:18 )
 
Zabytek w cieniu tumskiej kolegiaty
Wpisany przez Zbigniew Piotr Kotarba    sobota, 06 października 2018 21:28    PDF Drukuj Email

Posadowiony jest nieopodal słynnej kolegiaty w Tumie, przy drodze w kierunku Łęczycy (woj. łódzkie). To XVIII wieczna konstrukcja, do budowy której jako materiał posłużyło drewno modrzewiowe. Wybudowany został w stylu barokowym w 1761 roku.

Więcej… Poprawiony ( środa, 14 listopada 2018 21:46 )
 
Kolegiatę Łęczycką należy zobaczyć…
Wpisany przez Zbigniew Piotr Kotarba    poniedziałek, 03 września 2018 17:56    PDF Drukuj Email

W wielu wydawnictwach zajmujących się historią sztuki ujęta jest jako najlepszy przykład architektury romańskiej w Polsce. Według źródeł naukowych, opartych na najnowszych badaniach, budowla datowana jest na drugą połowę XII wieku. Ba, niektórzy historię archi kolegiaty w Tumie (zwanej łęczycką z racji bliskości tego miasta) łączą z postacią słynnego diabła Boruty! I może coś w tym jest!

Więcej… Poprawiony ( piątek, 26 października 2018 09:37 )
 
Łęczyca – miasto z bogatą historią
Wpisany przez Zbigniew Piotr Kotarba    niedziela, 27 maja 2018 21:50    PDF Drukuj Email

Niegdyś duży ośrodek przemysłu włókienniczego, dziewiarskiego i spożywczego. W okolicy miasta w połowie lat 50. ubiegłego wieku odkryto złoża syderytu, ilastej rudy żelaza. Łęczyca to także słynny zamek i diabeł łęczycki „Borutą” zwany. Po reformie administracyjnej w 1975 roku w województwie płockim, a obecnie w łódzkim. Siedziba władz miasta i starostwa.

Więcej… Poprawiony ( czwartek, 31 maja 2018 20:44 )
 
Zamek Arcybiskupów Gnieźnieńskich
Wpisany przez Zbigniew Piotr Kotarba    piątek, 18 maja 2018 19:24    PDF Drukuj Email

altJest jedną z najlepiej zachowanych budowli obronnych w województwie łódzkim. Położony na zachodnim brzegu rzeki Warty stanowi jedną z atrakcji turystycznych Uniejowa. Mowa o skrytym w pięknym, blisko 40 hektarowym parku zamku, należącego niegdyś do Arcybiskupów Gnieźnieńskich. Obiekt ten obecnie pełni funkcję centrum konferencyjno – gastronomiczno – hotelowego, należącego do miejskiej spółki „Termy Uniejowskie”.

Więcej… Poprawiony ( czwartek, 24 maja 2018 19:48 )
 
„Błękitna Autostrada”
Wpisany przez Zbigniew Piotr Kotarba    wtorek, 08 marca 2016 12:07    PDF Drukuj Email

altO muzyce, miłości, znanych artystach i twórcach ale też o chorobie opowiadała Katarzyna Gärtner. Wspierał Ją Kazimierz Mazur, mąż i aktor. Przerywnikiem były piosenki jaj autorstwa z tekstem m.in. Agnieszki Osieckiej i Jeremiego Przybory w wykonaniu młodych i utalentowanych artystów. A wszystko odbywało się w Stajni, tej Artystycznej w Marcinkowie koło Żarnowa.

Więcej… Poprawiony ( sobota, 12 marca 2016 12:23 )
 
PSMK wyremontuje nie tylko „Oleńkę”
Wpisany przez Zbigniew Piotr Kotarba    piątek, 27 lipca 2012 08:01    PDF Drukuj Email

Mają pomysły, zapał do ich realizacji, a wymiernym skutkiem tych działań będzie nie tylko remont hali dawnej parowozowni, ale też parowozu Ol49.

Więcej… Poprawiony ( sobota, 28 lipca 2012 08:09 )
 
W krainie szczęśliwości
Wpisany przez Zbigniew Piotr Kotarba    piątek, 28 października 2011 20:38    PDF Drukuj Email

To przepiękny, niezwykły, pełen nastroju i okryty nimbem tajemnicy fragment naszego kraju. To miejscowość leżąca nieopodal Łowicza, nad rzeką Skierniewką. Mowa o Arkadii.

Więcej… Poprawiony ( niedziela, 30 października 2011 09:41 )
 
Przedbórz – po świetności pozostało jedynie wspomnienie
Wpisany przez Zbigniew Piotr Kotarba    niedziela, 22 maja 2011 20:25    PDF Drukuj Email

Częstymi gośćmi byli tu królowie czy książęta. Ba, w Przedborzu nocował także Napoleon Bonaparte. To tu właśnie w XVI wieku zawiązała się jedna z większych na Ziemiach Polskich gmin żydowskich. Wreszcie w 1822 roku powstała nad brzegami Pilicy jedna z dwóch pierwszych w Królestwie Polskim fabryk włókienniczych.

Więcej… Poprawiony ( niedziela, 05 sierpnia 2012 07:36 )