Zamek Arcybiskupów Gnieźnieńskich
Wpisany przez Zbigniew Piotr Kotarba    piątek, 18 maja 2018 19:24    PDF Drukuj Email

altJest jedną z najlepiej zachowanych budowli obronnych w województwie łódzkim. Położony na zachodnim brzegu rzeki Warty stanowi jedną z atrakcji turystycznych Uniejowa. Mowa o skrytym w pięknym, blisko 40 hektarowym parku zamku, należącego niegdyś do Arcybiskupów Gnieźnieńskich. Obiekt ten obecnie pełni funkcję centrum konferencyjno – gastronomiczno – hotelowego, należącego do miejskiej spółki „Termy Uniejowskie”.



Zamek w Uniejowie wybudowany został w latach 1360 – 1365 w miejscu starej drewnianej fortyfikacji, zniszczonej w 1331 roku podczas najazdu Krzyżaków na miasto. Budowę murowanego zamku zainicjował arcybiskup gnieźnieński Jarosław Bogoria ze Skotnik, będący jednym z najbardziej zaufanych i najbliższych współpracowników ówczesnego monarchy Kazimierza Wielkiego. To właśnie z inicjatywy wspomnianego króla powstały zamki nieopodal, m.in. w Łowiczu oraz Opatówku k/Kalisza.
Ten wybudowany w Uniejowie miał militarny charakter i zarazem stanowił jedno z ogniw tworzonego wówczas systemu twierdz granicznych, broniąc wraz z warowniami w Łęczycy, Sieradzu oraz kole dostępu do centrum kraju od północy i północnego – zachodu. Został zdobyty i splądrowany w 1381 roku przez Bernarda z Garbowa, zbrojnie domagającego się schedy po bracie, staroście uniejowskim Pełce.

alt

W połowie XV wieku zamek gruntownie przebudowano i dodatkowo ufortyfikowano. W tym okresie budowla pełniła nie tylko funkcję obronną, ale także kościelnego archiwum, biblioteki i miejsca zjazdu biskupów. W czasie wojny trzynastoletniej pełnił funkcję skarbca, w którym obok kosztowności zdeponowano cenne relikwie. Ponadto w lochach mieściło się więzienie dla innowierców i buntujących się księży, choć nie tylko. Słynna jest postać gdańskiego rzeźbiarza, Henryka Brandta, który otrzymawszy od biskupa Zbigniewa Oleśnickiego zlecenie na wykonanie nagrobka św. Wojciecha dla katedry w Gnieźnie i sowitej zaliczki na ten cel, uciekł z nią pracy nie wykonawszy. Następnie pojmany i osadzony w uniejowskim więzieniu, prace siłą rzeczy dokończył.

alt

W połowie XVI wieku zamek częściowo strawił pożar. Przebudowany przestał pełnić funkcję obronną. W połowie XVIII wieku niewielkie remonty przeprowadził biskup Krzysztof Antoni Szembek. W 1786 roku rząd pruski ogłosił upaństwowienie dóbr biskupich, a kilkadziesiąt lat później dobra w postaci zamku i miasta przekazane zostały rodzinie pochodzącego z Estonii gen. Aleksandra Tolla (w 1836 roku z nadania cara otrzymał zamek, rzekomo za zasługi w tłumieniu powstania listopadowego).

alt

Nowi właściciele, a w zasadzie syn generała Tolla – Aleksander (który szybko się spolonizował), kolejny raz obiekt przebudował, wznosząc m.in. nowe dachy. Zarządzał dobrami do 1918 roku (do zakończenia I wojny światowej).
W okresie dwudziestolecia międzywojennego w zamku mieścił się hotel i szkoła średnia. W czasie II wojny światowej okupant zlokalizowała tam skład opału i magazyny żywnościowe. Na przełomie lat 50. i 60. poprzedniego stulecia zamek przeszedł gruntowny remont i modernizację, czego konsekwencją było ulokowanie w nim archiwum, a później przekształcenie w centrum konferencyjno – hotelowe z bazą gastronomiczną (tę funkcję pełni do dzisiejszego dnia i po skomunalizowaniu oraz przejęciu przez miasto stał się częścią Uniejowskich Term).  

alt

Najdawniejszą częścią zamku jest okrągła, wsparta trzema prostokątnymi szkarpami wieża. We wnętrzu kryje schody prowadzące na jej szczyt, gdzie znajduje się platforma widokowa. W podziemiach zamku usytuowano muzeum.

alt

Zamek otoczony jest pięknym, blisko 40 hektarowym parkiem, w którym znajdziemy kilkadziesiąt gatunków drzew i krzewów, niekiedy egzotycznych. W parku stoi rzeźba Uniejki, z którą łączy się legenda o Białej damie (co to łotrzyków na bagna wyprowadziła i mieszkańców grodu przed nimi uchroniła).
Do Uniejowa dotrzemy kierując się z Łodzi przez Poddębice i dalej do Turka (krajową drogą nr. 72), z Łęczycy wojewódzką 703 (z autostrady A8 zjazdem na wspomniana 703), z Koła lub Łasku 473.

alt

Poprawiony ( czwartek, 24 maja 2018 19:48 )